Geschiedenis

De oprichting van Upact voert terug naar het begin van de jaren tachtig, toen
Nederland massaal te hoop liep tegen plannen voor de plaatsing van kruisraketten.

Veel mensen vonden demonstreren onvoldoende: ze wilden meer doen. Uit de Verenigde Staten kwam het ‘belasting weigeren’ overwaaien. Belastingweigeraars hielden een deel van hun belasting in, omdat ze niet mee wilden betalen aan defensie. In Nederland sloeg de slogan ‘Uit mijn beurs geen bommen!’ aan. In 1980 was de Beweging Weigering Defensiebelasting (BWD) geboren.

Steungroepen

De BWD had zijn hoogtepunt in 1985 en 1986, toen duizenden mensen als protest tegen de bewapening daadwerkelijk een deel van hun belastinggeld weigerden te betalen. De eerste jaren ging veel aandacht uit naar verbreiding van zulke weigeracties. Onder meer mobiliseerde de BWD lokale steungroepen om een deel van hun belastinggeld te bestemmen aan een vredesfonds. De overheid reageerde door openbare verkopen te houden of weigeraars af te sluiten van het energienet, vaak tot grote consternatie van buurtgenoten.

Wetsvoorstel

Later, toen de nieuwigheid van belasting weigeren af was en het aantal donateurs langzaam terugliep naar een stabiele groep van ongeveer duizend, verschoof het toneel naar de rechtszaal. De BWD kwam op voor het recht van haar achterban om geen medeverantwoordelijkheid te dragen voor het Nederlandse defensiebeleid. Hoewel rechters sympathiseerden met het streven, oordeelden ze dat het recht van het parlement om de overheidsbegroting vast te stellen prioriteit geniet: wie een andere verdeling voorstaat, dient het parlement te overtuigen. De BWD omarmde een wetsvoorstel, Wetsvoorstel Gewetensbezwaren Militaire Bestemming Belastinggelden (GMBB), dat voorzag in erkenning van gewetensbezwaren tegen defensiebelasting, net zoals dienstweigeraars het recht hebben om volgens hun geweten te handelen. Het wetsvoorstel is nooit in de Tweede Kamer in stemming gebracht.

Nieuwe richting

Eind jaren negentig volgde een periode van heroriëntatie. De internationale context van vrede en veiligheid was sinds de val van de Muur fundamenteel veranderd: de Koude Oorlog had plaatsgemaakt voor burgeroorlogen en gewapende conflicten, die buiten het oog van de camera’s miljoenen slachtoffers maakten. Voor preventie en bemiddeling was nauwelijks geld beschikbaar, terwijl wapenuitgaven wereldwijd bleven stijgen tot een bedrag van jaarlijks 950 miljard. De BWD besloot zich te gaan richten op het motiveren van mensen om meer middelen te besteden aan vredesdoeleinden. De nieuwe naam werd Euro’s voor Vrede.

Euro’s voor Vrede

Onder de naam Euro’s voor Vrede is de stichting op zoek gegaan naar manieren om de Nederlanders bewust te maken van hun invloed op de financiële ondersteuning van oorlog en vrede. Bewustmaking van enerzijds de politieke invloed, maar zeker ook de economische invloed die iedere individu heeft. De ‘jij betaalt het, dus jij bepaalt het’ boodschap stond centraal. Er is gezocht naar nieuwe manieren om deze boodschap effectief over te brengen op het publiek.

Upact

Euro’s voor Vrede is een traject ingegaan, waarbij haar identiteit en waarden stevig onder de loep genomen zijn. Om in de toekomst nog meer aansprekende vredesprojecten uit te voeren, lanceerde Euro’s voor Vrede in 2009 het traject ‘Verhip, Vrede!’. De komende jaren zal een professionaliseringsslag gemaakt worden om het activiteitenaanbod uit te breiden en te systematiseren, de doelgroepen te verbreden en de subsidieafhankelijkheid te verminderen.

Voor dit nieuwe tijdperk zijn we op zoek gegaan naar een naam die activering, betrokkenheid, professionaliteit en speelsheid uitstraalt. Upact is hiervan de uitkomst.